احکام تیمم
مسأله 710. اگر مختصری از پیشانی و پشت دستها را هم مسح نکند تیمم باطل است ـ چه عمداً مسح نکند، یا مسأله را نداند، یا فراموش کرده باشد ـ ولی دقت زیاد هم لازم نیست و همین قدر که بگویند تمام پیشانی و پشت دست مسح شده کافی است.
مسأله 711. برای آن که یقین کند تمام پشت دست را مسح کرده، باید مقداری بالا تر از مچ را هم مسح نماید، ولی مسح بین انگشتان لازم نیست.
مسأله 712. پیشانی و پشت دستها را بنابر احتیاط واجب باید از بالا به پایین مسح نماید و کارهای آن را باید پشت سر هم به جا آورد و اگر بین آنها به قدری فاصله دهد که نگویند تیمم میکند، باطل است.
مسأله 713. در موقع نیت باید معین کند که تیمم او بدل از غسل است، یا بدل از وضو و اگر بدل از غسل باشد، باید آن غسل را معین نماید و چنان چه اشتباهاً به جای بدل از وضو، بدل از غسل یا به جای بدل از غسل، بدل از وضو نیت کند، یا مثلاً در تیمم بدل از غسل جنابت، نیت تیمم بدل از غسل مس میت نماید، تیمم باطل است.
مسأله 714. بنابر احتیاط در تیمم باید پیشانی و کف دستها و پشت آنها پاک باشد و اگر کف دست نجس باشد ونتواند آن را آب بکشد، احتیاط مستحب آن است که دو تیمم کند: یکی با کف دست و یکی با پشت دست یعنی پشت دست را به چیزی که تیمم به آن صحیح است بزند و به پیشانی و پشت دستها بکشد.
مسأله 715. انسان باید برای تیمم انگشتر را از دست بیرون آورد و اگر در پیشانی یا پشت دستها یا کف آنها مانعی باشد ـ مثلاً چیزی به آنها چسبیده باشد ـ برطرف نماید.
مسأله 716. اگر پیشانی یا پشت دستها زخم است و پارچه یا چیز دیگری را که بر آن بسته نمیتواند باز کند، باید دست را روی آن بکشد و نیز اگر کف دست زخم باشد و پارچه یا چیز دیگری را که بر آن بسته نتواند باز کند، باید دست را با همان پارچه به چیزی که تیمم به آن صحیح است بزند و به پیشانی و پشت دستها بکشد.
مسأله 717. اگر پیشانی و پشت دستها مو داشته باشد اشکال ندارد ولی اگر موی سر، روی پیشانی آمده باشد باید آن را عقب بزند.
مسأله 718. اگر احتمال دهد که در پیشانی، یا کف دستها، یا پشت دستها مانعی هست، چنان چه احتمال او در نظر مردم به جا باشد، باید جستجو نماید، تا یقین یا اطمینان پیدا کند که مانعی نیست.
مسأله 719. اگر وظیفه او تیمم است و نمیتواند تیمم کند، باید نایب بگیرد و کسی که نایب میشود باید او را با دست خود او تیمم دهد و اگر ممکن نباشد، باید نایب، دست خود را به چیزی که تیمم به آن صحیح است بزند و به پیشانی و پشت دستهای او بکشد.
مسأله 720. اگر در بین تیمم شک کند که قسمتی از آن را فراموش کرده یا نه، اگر از محل آن نگذشته، باید آن قسمت را با آنچه بعد از آن است به جا آورد و اگر از محل آن گذشته، به شک خود اعتنا نکند.
مسأله 721. اگر بعد از مسح دست چپ شک کند که درست تیمم کرده است یا نه، تیمم صحیح است.
مسأله 722. کسی که وظیفهاش تیمم است نمیتواند پیش از وقت نماز، برای نماز تیمم کند، ولی اگر برای کار واجب دیگر، یا مستحبی تیمم کند و تا وقت نماز عذر او باقی باشد، میتواند با همان تیمم نماز بخواند.
مسأله 723. کسی که وظیفهاش تیمم است، اگر بداند تا آخر وقت عذر او باقی میماند، در وسعت وقت میتواند با تیمم نماز بخواند ولی اگر بداند که تا آخر وقت عذر او بر طرف میشود، احتیاط لازم آن است که صبر کند و با وضو یا غسل نماز بخواند بلکه اگر امید دارد که عذرش برطرف میشود، نیز بنابر احتیاط لازم صبر کند و با وضو یا غسل نماز بخواند یا در تنگی وقت با تیمم نماز بخواند.
مسأله 724. کسی که نمیتواند وضو بگیرد، یا غسل کند، اگر احتمال ندهد که عذرش بزودی برطرف شود، میتواند نمازهای قضای خود را با تیمم بخواند ولی اگر احتمال دهد، بزودی عذر او بر طرف میشود، خواندن نماز قضا برای او اشکال دارد.
مسأله 725. کسی که نمیتواند وضو بگیرد یا غسل کند، جایز است نمازهای مستحبی را، که مثل نافلههای شبانه روز وقت معین دارد، با تیمم بخواند ولی اگر احتمال میدهد که تا آخر وقت آنها، عذر او بر طرف میشود احتیاط این است که آنها را در آخر وقت به جا بیاورد.
مسأله 726. کسی که احتیاطاً باید غسل جبیرهای و تیمم نماید ـ مثلاً جراحتی در پشت او است ـ اگر بعد از غسل و تیمم حدث اصغری از او سر زند ـ مثلاً بول کند ـ برای نمازهای بعد تا عذرش باقی است تیمم بدل از غسل واجب نیست و وضو کافی است
مسأله 727. اگر به واسطه نداشتن آب یا عذر دیگری تیمم کند، بعد از بر طرف شدن عذر، تیمم او باطل میشود.
مسأله 728. چیزهایی که وضو را باطل میکند، تیمم بدل از وضو را هم باطل میکند و چیزهایی که غسل را باطل مینماید تیمم بدل از غسل را هم باطل مینماید.
مسأله 729. کسی که نمیتواند غسل کند. اگر چند غسل بر او واجب باشد میتواند به قصد بدل از همه، یک تیمم کند و بهتر آن است که بدل از هر غسلی یک تیمم بنماید. ولی اگر بدل از غسل جنابت تیمم کرد، دیگر بدل از سایر اغسال تیمم نکند مگر رجاءاً.
مسأله 730. کسی که نمی تواند غسل کند اگر بخواهد عملی را که برای آن غسل واجب است انجام دهد، باید بدل از غسل تیمم نماید و اگر نتواند وضو بگیرد و بخواهد عملی را که برای آن وضو واجب است انجام دهد، باید بدل از وضو تیمم نماید.
مسأله 731. اگر بدل از غسل جنابت تیمم کند، نباید برای نماز وضو بگیرد ولی اگر بدل از غسلهای دیگر تیمم کند، باید وضو بگیرد و اگر نتواند وضو بگیرد، باید تیمم دیگری هم بدل از وضو بنماید.
مسأله 732. اگر بدل از غسل تیمم کند و بعد کاری که وضو را باطل میکند برای او پیش آید، چنان چه برای نمازهای بعد نتواند غسل کند، باید وضو بگیرد و بنابر احتیاط واجب بدل از غسل تیمم نماید و اگر نمیتواند وضو بگیرد دو تیمم کند، یکی بدل ازغسل و دیگری بدل از وضو، ولی اگر تیمم او بدل از غسل جنابت بوده، چنان چه یک تیمم نماید، به قصد این که آنچه تکلیف او است انجام داده باشد، کافی است.
مسأله 733. کسی که باید برای انجام عملی ـ مثلاً برای خواندن نماز ـ بدل از وضو و بدل از غسل تیمم کند، احتیاط مستحب آن است که تیمم سومی هم به قصد این که بتواند آن عمل را انجام دهد بنماید، ولی اگر در تیمم اول، نیت بدل از وضو به نیت بدل از غسل نماید و تیمم دوم را به قصداین که وظیفه خود را انجام داده باشد، به جا آورد تیمم سوم لازم نیست.
مسأله 734. کسی که وظیفهاش تیمم است اگر برای کاری تیمم کند، تا تیمم و عذر او باقی است، کارهایی را که باید با وضو یا غسل انجام داد، میتواند به جا آورد ولی اگر عذرش تنگی وقت بوده، یا با داشتن آب برای نماز میت یا خوابیدن تیمم کرده فقط کاری را که برای آن تیمم نموده، میتواند انجام دهد.
مسأله 735. در چند مورد مستحب است نمازهایی را که انسان با تیمم خوانده دوباره بخواند:
اول ـ آن که از استعمال آب ترس داشته وعمداً خود را جنب کرده و با تیمم نماز خوانده است.
دوم ـ آن که میدانسته یا گمان داشته که آب پیدا نمی کند و عمداً خود را جنب کرده و با تیمم نماز خوانده است.
سوم ـ آن که تا آخر وقت، عمداً در جستجوی آب نرود و با تیمم نماز بخواند و بعد بفهمد که اگر جستجو میکرد، آب پیدا میشد.
چهارم ـ آن که عمداً نماز را تأخیر انداخته و در آخر وقت با تیمم نماز خوانده است.
پنجم ـ آن که میدانسته یا گمان داشته که آب پیدا نمیشود و آبی را که داشته ریخته است.